Japonizm europejski, w tym jego polska wersja, to zjawisko niezwykle bogate i różnorodne. Pokazują to znakomicie kolejne wystawy organizowane w Muzeum Manggha obrazujące wpływy sztuki japońskiej w twórczości polskich malarzy doby modernizmu.
Wystawa
Wyczół w Japonii. Inspiracje sztuką japońską w twórczości Leona Wyczółkowskiego otwiera kolejny ważny rozdział w badaniach nad polskim japonizmem. Wyczółkowski to przykład artysty, którego dzieło cechuje głęboka znajomość sztuki japońskiej. Poznał ją w Wiedniu i Paryżu, zgromadził własną interesującą kolekcję złożoną głównie z drzeworytów
ukiyo-e, przyjaźnił się blisko z kolekcjonerem Feliksem „Mangghą” Jasieńskim. Kontakt ze sztuką Japonii, dogłębne zrozumienie jej istoty zaowocowało w twórczości Wyczółkowskiego szczególną odmianą japonizmu, który można by nazwać ideowym: wpływy sztuki japońskiej w sposób całkowicie naturalny, niejako intuicyjny, współtworzą warsztat i określają styl artysty, wyraźnie naznaczając całe jego
oeuvre. Niezależnie od tego, jaką technikę stosuje i jaki temat podejmuje, Wyczółkowski do końca życia będzie posługiwał się w sposób perfekcyjny japońskimi zasadami rządzącymi kompozycją, budową przestrzeni, wycinkiem, asymetrią – owymi doskonale opanowanymi narzędziami, instrumentami, które pozwolą mu w niezliczonych pracach zbliżyć się do Natury.
Widoki miast – Krakowa, Torunia, Poznania i Sandomierza, studia drzew i kwiatów – stanowią swobodny dialog ze sztuką japońską. Z bogatego
oeuvre artysty, z twórczości, która trwała ponad pięćdziesiąt lat prezentujemy kilka wybranych japońskich sekwencji i tematów: Wyczół w Japonii, krajobrazy tatrzańskie (
Wrażenia z Tatr), niemal abstrakcyjne wodospady (
Taki), drzewa (
Jumoku), chryzantemy (
Kiku no hana), „obrazy kwiatów i ptaków” (
Kachō-ga), oraz grę z formatami malarskimi i rekwizytami (
Kakemono i
emaki,
Kwiaty w oknie i
katagami).
Odrębny rozdział zajmują relacje artysty z kolekcjonerem, Feliksem Jasieńskim, ich wspólna „podróż do Japonii”. Wystawę dopełnia – prezentowana po raz pierwszy w Krakowie – kolekcja sztuki japońskiej zgromadzona przez Wyczółkowskiego. I choć była gromadzona przypadkowo i emocjonalnie, to można w niej znaleźć niezwykły, konsekwentny zbiór, stanowiący o jej odrębności i pewnej wyjątkowości. Wśród drzeworytów
ukiyo-e znajdują się prace Hiroshigego z nieznanej w Polsce serii
Ryby (
Duże ryby) z lat 1832–1834. Wyczółkowski zgromadził aż trzynaście odbitek – sześć z pierwszej i siedem z drugiej serii – i jest to jedyny tego typu zbiór w Polsce i jeden z największych w Europie.
Podziękowania za użyczenie dzieł na wystawę:
- Kolekcjonerom, którzy pragną pozostać anonimowi,
- Lwowska Narodowa Galeria Sztuki we Lwowie,
- Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni,
- Muzeum Lubelskie w Lublinie,
- Muzeum Mazowieckie w Płocku,
- Muzeum Narodowe w Gdańsku,
- Muzeum Narodowe w Kielcach,
- Muzeum Narodowe w Krakowie,
- Muzeum Narodowe w Poznaniu,
- Muzeum Narodowe w Warszawie,
- Muzeum Narodowe we Wrocławiu,
- Muzeum Okręgowe im. Jacka Malczewskiego w Radomiu,
- Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy,
- Muzeum Okręgowe w Suwałkach,
- Muzeum Okręgowe w Tarnowie,
- Muzeum Podlaskie w Białymstoku,
- Muzeum Sztuki w Łodzi,
- Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu,
- Muzeum Śląskie w Katowicach.